การพัฒนารูปแบบการสอนที่เน้นทักษะปฏิบัติตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง ..วสันต์  เมืองจันทร์

บทคัดย่อ

 

ชื่อเรื่อง              การพัฒนารูปแบบการสอนที่เน้นทักษะปฏิบัติตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง

เรื่อง งานเชื่อมไฟฟ้าในท้องถิ่น กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี

สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4

ผู้วิจัย                 วสันต์  เมืองจันทร์

ปีที่พิมพ์           2562

หน่วยงาน        โรงเรียนพิบูลมังสาหาร องค์การบริหารส่วนจังหวัดอุบลราชธานี

กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น

 

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการสอนที่เน้นทักษะปฏิบัติตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง เรื่อง งานเชื่อมไฟฟ้าในท้องถิ่น กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี  สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โดยมีขั้นตอนในการพัฒนารูปแบบแบ่งเป็น 4 ขั้นตอน ดังนี้ 1) การศึกษาข้อมูลพื้นฐาน 2) การออก แบบและพัฒนารูปแบบการสอน 3) การทดลองใช้รูปแบบการสอน และ 4) การประเมินผล/ปรับปรุงรูปแบบการสอน โดยการวิจัยครั้งนี้ได้ทดลองกับกลุ่มตัวอย่างได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/13 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2562 โรงเรียนพิบูลมังสาหาร จังหวัดอุบลราชธานี จำนวน 31 คน ได้มาโดยการสุ่มแบบกลุ่ม (Cluster Random Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) แบบประเมินความต้องการพื้นฐานเพื่อการจัดการเรียนรู้รายวิชา ง30261  ช่างเชื่อมโลหะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 2) แบบสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อรวบรวมแนว คิดในการจัดกิจกรรมรูปแบบการสอน 3.) แผนการจัดการเรียนรู้ด้วยรูปแบบการสอนที่เน้นทักษะปฏิบัติตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง เรื่อง งานเชื่อมไฟฟ้าเบื้องต้น กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี  สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 4) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และ 5)  แบบสอบถามความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อการเรียนด้วยรูปแบบการสอนที่เน้นทักษะปฏิบัติตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง เรื่อง งานเชื่อมไฟฟ้าในท้องถิ่น กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี  สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4  การวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่า t-test  และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า

  1. ผลการศึกษาข้อมูลพื้นฐาน พบว่า โดยภาพรวมแล้วนักเรียนมีความต้องการที่จะพัฒนาองค์ความรู้เรื่องรูปแบบการสอนอยู่ในระดับมากที่สุด พร้อมรายการย่อย 8 รายการก็อยู่ในระดับมากที่สุดคือ นักเรียนและชุมชนควรมีส่วนร่วมในการพัฒนาให้หลากหลายตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง นักเรียนควรได้รับการส่งเสริมให้อนุรักษ์สิ่งที่เป็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่น เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้สู่ชนรุ่นหลัง ให้นักเรียนมีความรู้ในเรื่องใกล้ตัวมากยิ่งขึ้น และสามารถปฏิบัติได้จริง การลงมือปฏิบัติงานจริงตามหลักสูตรจะทำให้เกิดความรู้ความเข้าใจ มีทักษะและประสบการณ์ในการทำงาน สำหรับด้านการทำงานเชื่อมเบื้องต้นและการสร้างผลิตภัณฑ์จากงานเชื่อมโดยภาพรวมก็อยู่ในระดับมากที่สุด นอกจากนี้จากการสัมภาษณ์ครูการงานอาชีพและเทคโนโลยี สรุปได้ข้อมูลสอดคล้องกันว่าโรงเรียนสามารถจัดการศึกษาในส่วนที่เกี่ยวข้องกับภูมิปัญญาชาวบ้านให้เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นจะเป็นประโยชน์และมุ่งส่งเสริมให้นักเรียนนำความรู้มาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน โดยปรับโครงสร้างของหลักสูตรให้เหมาะสมกับผู้เรียน สอดคล้องกับความต้องการของชุมชนเป็นการส่งเสริมให้นักเรียนได้เรียนรู้วิถีชีวิตความเป็นอยู่และภูมิปัญญาท้องถิ่นของตนเห็นคุณค่าความสำคัญ มีความภาคภูมิใจในตนเองรักท้องถิ่นรักสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติอนุรักษ์ความเป็นไทยมีความผูกพันกับท้องถิ่น มีความสุขในการเรียนและทำให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาท้องถิ่นของตนให้เจริญยิ่งขึ้น การจัดการเรียนการสอนด้วยรูปแบบการสอน MIPICA Model จะส่งเสริมให้นักเรียนมีความรู้ ความเข้าใจใน เรื่อง งานเชื่อมไฟฟ้าในท้องถิ่น และลงมือปฏิบัติได้ด้วยตัวเองทั้งที่โรงเรียนและที่บ้าน
  2. ผลการพัฒนารูปแบบการสอนที่เน้นทักษะปฏิบัติตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง เรื่อง งานเชื่อมไฟฟ้าในท้องถิ่น กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี  สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4  ได้รูปแบบกิจกรรมที่พัฒนาขึ้นมีชื่อเรียกว่า MIPICA Model โดยรูปแบบการสอนมีองค์ประกอบคือ หลักการ วัตถุประสงค์ เนื้อหา กระบวนการกิจกรรม สิ่งที่เสริมการเรียนรู้ได้แก่ ระบบสังคม หลักการตอบสนอง และสิ่งสนับสนุน รวมทั้งแนวคิดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และการประเมินผลตามสภาพจริง สำหรับกระบวนการจัดกิจกรรมรูปแบบการสอน MIPICA Model ที่เน้นทักษะปฏิบัติในหลักสูตรท้องถิ่น ที่สอดคล้องตามแนวทางปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เรื่อง งานเชื่อมไฟฟ้าในท้องถิ่น สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4  มีส่วนประกอบดังนี้ 1) ขั้นสนใจปัญหา จูงใจผู้เรียน (M: Motivation)  2) ขั้นศึกษาข้อมูลและวางแผนการปฏิบัติงาน (I: Information)  3) ขั้นการฝึกปฏิบัติ (P: Practice)  4) ขั้นการปรับปรุง (I: Improvement)  5)  ขั้นการคิดสร้างสรรค์ (C: Creating)  และ 6) ขั้นประเมินผลและแสดงผลงาน (A: Assessment and Exhibition)  ผลการประเมินคุณภาพจากผู้เชี่ยวชาญ 5 ท่านโดยภาพรวมอยู่ระดับคุณภาพดี แสดงว่า รูปแบบการสอน MIPICA Model มีความสอดคล้องกับวัตถุประสงค์
  3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการสอนที่เน้นทักษะปฏิบัติตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง เรื่อง งานเชื่อมไฟฟ้าในท้องถิ่น กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี  สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 นักเรียนกลุ่มตัวอย่างที่ได้รับการเรียนรู้ด้วยการสอนแบบนี้มีความสนใจและกระตือรือร้นในการเรียน ให้ความร่วมมือในการปฏิบัติกิจกรรมเป็นอย่างดี นำเสนอผลงานเป็นที่น่าพอใจ ผลการทดลองใช้รูปแบบการสอนมีประสิทธิภาพ (E1/E2) = 82.45/83.28
  4. ผลการประเมินผล/ปรับปรุงรูปแบบการสอนที่เน้นทักษะปฏิบัติตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง เรื่อง งานเชื่อมไฟฟ้าในท้องถิ่น กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 พบว่า

4.1 ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนด้วยรูปแบบการสอนที่เน้นทักษะปฏิบัติตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง เรื่อง งานเชื่อมไฟฟ้าในท้องถิ่น กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี  สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 สูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05            4.2 ความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อการเรียนด้วยรูปแบบการสอนที่เน้นทักษะปฏิบัติตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง เรื่อง งานเชื่อมไฟฟ้าในท้องถิ่น กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี  สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4  อยู่ในระดับมากที่สุด